به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل فرهنگستان علوم پزشکی، گروه سلامت و همکاری های بین الملل 24 اردیبهشت ماه سال جاری در نشستی با حضور جناب آقای دکتر سید علیرضا مرندی، ریاست محترم فرهنگستان علوم پزشکی، جناب آقای دکتر محمد حسین نیکنام، قائم مقام گروه، جناب آقای مهندس بهزاد ولی زاده، کارشناس دبیرخانه کشوری کنترل دخانیات و برخی دیگر از اعضای گروه و متخصصان مربوطه از وزارت بهداشت و نیز کارشناس مدعو سازمان جهانی بهداشت به بررسی راهکارهای درمان وابستگی به دخانیات با تمرکز بر الزامات چارچوب کنوانسیون کنترل دخانیات WHO و توصیه های اجرایی در خصوص کلینیک های ترک سیگار پرداخت.

در این جلسه آقای دکترفراس هاواری مدیر دفتر کنترل سرطان و رئیس بخش مراقبت های ریوی- ویژه مرکز سرطان سلطان حسین در اردن که به دعوت سازمان جهانی بهداشت در فرهنگستان علوم پزشکی حضور پیدا کرده بود سخنرانی خود را به موضوع "کلینیک های ترک سیگار: گامی فراتر از اجرای ماده 14 چارچوب کنوانسیون کنترل دخانیات اختصاص داد". وی در گزارش خود به وضعیت دخانیات در منطقه، مسائل پزشکی درمان وابستگی به دخانیات ، الزامات چارچوب کنوانسیون کنترل دخانیات در خصوص درمان وابستگی به مواد دخانی، تجربیات موفق و موانع درمان وابستگی به دخانیات پرداخت.

دکتر هاواری تاکید کرد مصرف دخانیات عامل خطری برای 6 مورد از 8 عامل مهم مرگ و میر در جهان به شمار می رود. این در حالی است که 80 درصد مرگ و میر ناشی از مصرف دخانیات در کشور های درحال توسعه رخ می دهد.

وی با اشاره به مستندات و پژوهش های صورت گرفته ابراز داشت: پیش بینی می شود تا سال 2020 مداخلاتی که تنها به منظور پیشگیری از روی آوردن افراد جدید (به ویژه نوجوانان و جوان ها) به دخانیات صورت می گیرد (حتی با فرض کاهش نیمی از این افراد جدید) در مجموع تاثیر چندانی بر تعداد کل مصرف کنندگان سیگار نخواهد داشت. این درحالی است که موثر ترین راه، کاهش بزرگسالانی است که هم اکنون دخانیات مصرف می کنند. در این خصوص به ویژه استفاده از ابزارهای مالیاتی موثر، مورد تاکید قرار گرفته است.

کارشناس سازمان جهانی بهداشت ضمن اشاره به سهولت و امکان پذیر بودن درمان وابستگی به دخانیات به مطالعاتی اشاره کرد که با بررسی مداخلات مربوط به بیماری های مختلف، تعداد بیمارانی که لازم است ویزیت شوند تا نتیجه قابل ملاحظه ای حاصل گردد را مورد مقایسه قرار داده اند. بر این اساس به عنوان نمونه اگر یک پزشک عمومی به هر مراجعه کننده تنها در 5 دقیقه توصیه های کوتاهی در خصوص ترک سیگار ارائه دهد، به طور متوسط هر 80 ویزیت انجام شده می تواند مانع از یک مورد مرگ زودرس گردد. این در حالی است که مثلا برای پیشگیری از یک مورد سکته بیش از 700 بیمار باید ویزیت شوند و زمان و هزینه بیشتری باید در نظر گرفته شود.

در این گزارش همچنین تاکید شده است: وابستگی به دخانیات و سندرم های محرومیت[1] به عنوان اختلالات مصرف مواد در طبقه بندی بین المللی بیماری های سازمان جهانی بهداشت آمده است.

در ادامه در رابطه با الزامات ماده 14 چارچوب کنوانسیون کنترل دخانیات به 6 محور اصلی به اختصار تحت عنوان MPOWER اشاره شده است که عبارت اند از :

Monitor tobacco use and prevention policies

Protect people from tobacco smoke

Offer help to quit tobacco use

Warn about the dangers of tobacco

Enforce bans on advertising, promotion, sponsorship

Raise taxes on tobacco

 

یکی دیگر از محور های صحبت دکتر هاواری به مولفه های کلیدی نظام کمک به ترک مصرف کنندگان دخانیات اختصاص یافت که عبارت اند از:

·         ارتباط جمعی: فعالیت های کنترل دخانیات، هشدارهای تصویری، و غیره ...

·         مشاوره مختصر: ادغام شده در تمام مراقبت های بهداشتی

·         مشاوره تلفنی ترک دخانیات[2]

·         خدمات تخصصی درمان وابستگی به دخانیات

·         فراهم نمودن دسترسی آسان به دارو های مربوطه

·         در نظر گرفتن شواهد تحقیقاتی جدید، رویکردهای تازه و نیز رسانه ها

در خصوص تجربیات موفق صورت گرفته و توصیه های اجرایی نیز موارد زیر مورد تاکید قرار گرفت:

·         لزوم  ادغام مشاوره ترک دخانیات در خدمات اولیه و روتین سلامت.

·         شناسایی مصرف کنندگان دخانیات به عنوان اولین گام در درمان وابستگی به دخانیات.

·         همه پزشکان در موقعیتی هستند که می توانند به مصرف کنندگان دخانیات مشاوره دهند.

·         مشاوره کمینه (حداقلی) که 3 تا 5 دقیقه زمان می برد میزان کلی پرهیز از دخانیات را افزایش می دهد.

در پایان این گزارش ضمن اشاره به ضرورت تهیه دستورالعمل های ملی درمان وابستگی به دخانیات تاکید شده است که این دستور العمل ها باید جامع، دارای طرح روشن جهت انتشار، بروز رسانی مداوم و مورد وثوق و تایید ذی نفعان باشد.



[1] withdrawal syndromes

[2] quitlines