عناوین مهمترین خبرها:

پنجمین پنل کارگاه با عنوان "نقش سلامت معنوی در پیشگیری از بیماری ها و ارتقای سلامت" با سخنرانی دکتر حسن ابوالقاسمی، دکتر عبدالله فتحی و دکتر علی فتحی آشتیانی برگزار شد.

دکتر ابوالقاسمی رئیس کارگـاه دانش افزایی و مهارت آموزی سلامت معنوی اسلامي گفت: اغلب ما پزشکان عادت داریم که از سلامت جسمانی صحبت کنیم وگاهی اوقات از عادات تغذیه ای، ورزش ورفتار های پر خطر بر سلامت جسمانی سخن میگوییم چون پزشکی نوین عمدتا بر پایه دوگانه انگاری دکارت است.اما هرگز ویا خیلی کم از تاثیر سلامت معنوی بر شرایط فیزیکی خود سخن به میان میاوریم. این در حالی است که میدانیم بدن ما فقط بعد جسمانی ندارد وابعاد مختلف احساسی, فکری ومعنوی دارد که میتواند سلامت جسمی را تحت تاثیر قرار دهد و ما نمیتوانیم جسم وروح را جدا ببینیم.

وی گفت: سلامت معنوی بر سلامت جسمانی نیز تاثیرگزار است. این تاثیر گزاری در رفتارهاي بهداشتي، حمايت اجتماعي، سايكونوروايمونواندوكرينولوژي و اثرات مافوق طبيعي‌ یا متافیزیک‌ مشاهده می شود. برای مثال فرد متعهد به دين‌ و انجام فرايض مذهبي با انجام برخي دستورات و ترك بعضي اعمال ديگر اثرات مفيد جسماني و رواني بر خود می گذارد همانطور که فرد روزه‌ دار‌ از انجام بسیاری از کارها از جمله مصرف الکل، مواد مخدر، سیگار و بسیاری از رفتارهای ضد اجتماعی منع می‌شود.

دکتر ابوالقاسمی عنوان کرد: در ادبیات پزشکی و بهداشتی مفهوم سلامت با همان برداشت اولیه، یعنی «نبود بیماری و نقص عضو» شروع و سپس به ابعاد روانی و اجتماعی تسری یافت و از آن به «رفاه کامل جسمی، روانی و اجتماعی» یاد شد. از دهه هفتاد قرن بیستم عنصری جدید به نام «معنویت» موردتوجه قرارگرفته و در سال 1983 به اجلاس سالیانه بهداشت جهانی کشیده شد و در اجلاس همان سال (سی‌و‌ششمین اجلاس سالیانه بهداشت جهانی) بُعد چهارم سلامت به بحث و تبادل‌نظر گذاشته شد که نهایتاً در سی‌هفتمین اجلاس سالیانه بهداشت جهانی «معنویت به‌عنوان بخش جدایی‌ناپذیر استراتژی‌های سلامت کشورهای عضو سازمان جهانی بهداشت» به تصویب رسید.

وی در تعریف سلامت معنوی گفت: سلامت معنوی سطحي از کمال انساني  است که استعدادهای (بینشي، گرایشي و كنشي) فرد را در مسیر قرب به خدا  قرار داده و به أحب و أهم شدن خداوند، نشاط، کرامت، امید و لذت پایدار در زندگی مي انجامد

دکتر ابوالقاسمی افزود: باور دینی و اعتقاد به ذات لایزال الهی در میان متقدمین پزشکی ما به حد اکمل وجود داشت و نمونه آن جملاتی است که شیخ‌الرئیس ابوعلی‌سینا درآغاز کتاب قانون به کار برده است که می گوید ستایش باد خداوند را که سزاوار ستایش است به سبب بزرگواریش و کثرت الطافش و درود بر سرور پیامبران محمد (ص) و دودمان او.

وی ضمن اشاره به مطالعات متعددی که توسط دانشمندان غربی انجام شده است گفت:در مطالعه ای که توسط آقای کویین انجام شده واز نظر روش شناسی مورد تایید قرار گرفته است ثابت شده است که در 75 در صد موارد مذهبی بودن میتواند یک عامل پیش گویی کننده مهم در افزایش طول عمر باشد واین موضوع موقعی اهمیت بیشتر پیدا میکند که شرکت در مراسم مذهبی به طور منظم وبا فواصل معین صورت گیرد.

وی با تاکید بر لزوم شناخت سلامت معنوی با تمام شاخصه های آن گفت: باورهای مذهبی یا معنوی از یک سو وکاربرد معنویت ومذهب از سوی دیگر بطور شایعی در بیماران جسمی وبیمارن روانی برای مقابله با بیماری ها واسترس های ناشی از ان مورد استفاده قرار میگیرد.

در ادامه این پنل دکتر فتحی آشتیانی عضو گروه سلامت معنوی اسلامی با تاکید بر سیاست های کلی سلامت، ابلاغ شده از سوی مقام معظم رهبری گفت:  تأمین سلامت در ابعاد مختلف، ‌یک استراتژی بلندمدت کشور است.

 دکتر آشتیانی افسردگی را فراگیرترین بیماری در جهان دانست و گفت: آمارهای منتشر شده در زمینه شیوع اختلالات روانی در کشورهای مختلف جهان، حاکی از بحرانی بودن وضعیت سلامت روانی است. طبق برآورد سازمان جهانی بهداشت از هر 4 نفر در جهان، یک نفر در طول زندگی به یکی از اختلالات روانی مبتلا خواهند شد. در هر زمان، حدود 19 درصد از جمعیت بزرگسال به اختلال روانی مبتلا هستند.

وی عنوان کرد: در بررسی سال 2012 سازمان جهانی بهداشت، شیوع مادام‏العمر اختلالات روانی در بیش از یک سوم پاسخ دهندگان در 5 کشور امریکا، کلمبیا، فرانسه، نیوزلند و اوکراین، بیش از یک چهارم در 6 کشور بلژیک، آلمان، لبنان، مکزیک، هلند و افریقای جنوبی، بیش از یک ششم در سه کشور ایتالیا، ژاپن و اسپانیا یافت شد. در مطالعه ای که توسط دکتر نوربالا در ایران در سال 1388انجام شد در جمعیت 15 تا 64 سال، 23/6 درصد نسبت شیوع ‏اختلالات روانی آن در زنان بیشتر از مردان است.

عضو گروه سلامت معنوی گفت: تا اواخر قرن بیستم، عوامل زیستی، روانی و اجتماعی، در سبب شناسی اختلالات معنوی مطرح بود. از اواخر قرن بيستم و اوایل قرن بیست و یکم بسیاری از متخصصان اذعان کرده اند سلامتی و بیماری، صرفاً واقعیتی زیستی، روانی یا اجتماعی نیستند، بلکه دارای بعد معنوی نیز هستند. محققان دريافتند استفاده از روشهاي رایج به تنهايي پاسخگوي همه جنبه‏هاي مواجهه با بيمار و پيشگيري و درمان بیماری‏ها نيست. لذا بررسي نقش سلامت معنوي به عنوان يكي از مباحث مهم در پژوهش هاي سلامت مطرح شد.

وی افزود: تا اواخر قرن بیستم، رویکرد غالب در روانشناسی، رویکرد بیمار محور بود. از اوایل قرن بیست و یکم، رویکرد سلامت محور و توجه به ویژگیهای مثبت در آدمی مطرح شد. توانایی ها و فضیلت های آدمی در رویکرد سلامت محور شامل خرد و دانایی، شجاعت، نوع‌دوستی، عدالت‌جویی، اعتدال و میانه روی و تعالی و معنویت است.

دکتر فتحی آشتیانی معنویت در اسلام را معرفت و ایمان به غیب و تبیین توحیدی از نظام هستی و مبتنی ساختن اعمال جوارحی و جوانحی بر همین پایه و بنیان دانست و گفت: بر اساس معرفت اسلامی، معنویت اساس سلامتی جسم و روان است و معنویت و سلامت معنوی بدون اعتقاد به مذهب، فاقد معنا است.

وی ضمن اشاره به مولفه ای سلامت معنوی این مولفه ها را شناختی، عاطفی، رفتاری و پیامدی نام برد و گفت: مولفه شناختی و بینشی بر اساس آیات قرآن شامل ایمان به خدا، توکل به خدا، اعتقاد به نبوت و اعتقاد به معاد است.

دکتر آشتیانی ادامه داد: مولفه عاطفی شامل مهرورزی و همدلی، رضایت‏مندی و خوش‏بینی و رهایی و آزادگی، و مولفه رفتاری شامل  بردباری و خویشتنداری، الگوقراردادن پیامبران، دعا و درخواست از خدا، سخاوت و بخشندگی، نیک خویی و بلندنظری، نوع دوستی و مردم آمیزی و روابط اجتماعی و ... می شود.

وی اظهار کرد: سلامت معنوی از طریق افزایش شناخت و بینش فرد، توجه به ابعاد عاطفی، رفتاری و پیامدی می تواند ظرفیت مواجهه با سرخوردگی‏ها، درماندگی‏ها، استرس‏ها، نا امنی‏ها، ناکامی ها، ناملایمات و بحران‏ها را افزایش دهد و هنگام گرفتار شدن به این عوامل و شرایط به جای درگیر شدن با افکار منفی، نگرانی‏ها، ترس‏ها، اضطراب‏ها، افسردگی‏ها و به طور کلی اختلالات روانی، زمینه اطمینان و آرامش درونی را فراهم کند.

در ادامه پنل دکتر عبدالله معتمدی استاد دانشگاه علامه گفت: 84 درصد در جهان با گروه های مذهبی در ارتباط هستند.

وی گفت: در متون انگلیسی دو کلمه disease به معنای بیماری و  illness به معنای ناخوشی آمده است. تفاوتی در این دو کلمه وجود دارد که این تفاوت در بحث معنویت نمود پیدا می کند. بیماری به ناشی از شرایط پزشکی فرد و ناخوشی به معنی یک احساس و حالتی است که از سطح سلامت پایین فرد ناشی می شود.  در نتیجه ممکن است یک فرد بیمار باشد اما هیچ نشانه ی پزشکی از نظر داشتن بیماری نداشته باشد.

استاد دانشگاه علامه گفت: شواهدی در مورد اینکه مذهب و معنویت چگونه می تواند در افزایش سطح سلامت کمک کند وجود دارد. 58 درصد از افراد با استفاده از امر عبادت با درد و بیماری خود مقابله می کنند. در سال های اخیر بیماری های مزمن با افزایش امید به زندگی بیشتر مورد توجه است.

وی ادامه داد: نتیجه اینکه یک بیمار با داشتن بیماری مزمن، بیماری خود را نپذیرد اینست که به سمت سوء رفتار مانند مصرف مواد، عدم تحرک و خشونت حرکت خواهد کرد.

وی افزود: اگر مراقبت کنندگان سلامت عمده توجهشان به مشکلات جسمی باشد و به نوعی از جنبه های دیگر ناخوشی مثل جنبه روانشناختی، معنوی و اجتماعی غفلت کنند می تواند آسیب زا باشد. در مورد کفایت ایمنی، مطالعات نشان می دهد مذهب و معنویت ارتباط با افزایش سطح کفایت ایمنی دارد.

دکتر معتمدی گفت: مطالعات واکسیناسیون نشان داده است کسانی که اعتقادات مذهبی داشته اند تمایل بیشتری به واکسیناسیون داشتند. این موضوع در رفتارهای پرخظر عفونی مانند رفتارهای جنسی قبل از ازدواج و یا خیانت در روابط زناشویی نیز به این صورت است که  در افراد با روحیه مذهبی و معنوی این رفتار ها بسیار کمتر است.

وی افزود: تحقیقات نشان می دهد بین سطح پایین عفونت و مذهبی بودن ارتباط معنا دار وجود دارد. همچنین در مورد تبعیت از درمان در 3 مطالعه که در سال های 2009،2010 و 2013 انجام شده است مشاهده شده که افراد مذهبی تر بیشتر از دستورات پزشکی تبعیت می کنند تا بهبودی پیدا کنند. علاوه بر این ها شرکت در برنامه های پیشگیرانه و مداخله ای در رهبران مذهبی نیز بیشتر بوده است.

استاد دانشگاه علامه گفت: علاوه بر تاثیر معنویت در بیماری های مزمن و عفونی، در خصوص تاثیر معنویت در اظطراب نیز 19 مطالعه طولی و مداخله ای انجام شده است که در 9 مورد نشان ازاین دارد که افزاد مذهبی تر و معنوی تر سطح پایین تری از اظطراب را تجربه می کنند. همچنین در مورد بیماری افسردگی از 339 مقاله که در طی سال های 2000 الی 2010 منتشر شده، 170 مقاله نشان می دهد که میزان افسردگی در افراد مذهبی کمتر بوده است. همچنین در مورد خودکشی از 141 مظالعه انجام شده، 16 مطالعه نشان از این دارد که فکر و رفتار خودکشی در افراد با معنویت و مذهبی بسیار کمتر است.

وی در پایان عنوان کرد: اینکه معنویت چگونه می تواند بر بیماری ها تاثیر بگذارد همان افزایش تاب آوری در فرد است. به این معنا که معنویت کمک می کند تا فرد اضطراب و نگرانی کمتری را تجربه کند به این دلیل که تمرکز او بر مسائل دیگر است و بر بیماری متمرکز نیست. همچنین افراد مذهبی از مشارکت های اجتماع همانند حضور در مساجد بهره می برند که بسیار موثر است.

جستجو

جشنواره علمي فرهنگستان

گزارش و گفتگو

لزوم-مقابله-با-روند-گسترش-داروهای-تقلبی-و-غیر-استاندارد  لزوم مقابله با روند گسترش داروهای تقلبی و غیر...
به-یاد-مرحوم-دکتر-کمال-لطفی نویسنده: دکتر علی خلج ( عضو پیوسته و رئیس گروه علوم...

پیوندها

 

 

 

ورود به سایت