دسته بندی
چهارشنبه 1402/03/17 10:37
شماره :
1024

اولويت‌هاي بخش سلامت در برنامه هفتم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران در چارچوب سياست‌هاي کلي سلامت، بهار1401

مقدمه

ارائه خدمات آموزشی، پژوهشی، بهداشتی، درمانی و توانبخشی سلامت مبتنی بر اصول و ارزش‌های انسانی- ‌اسلامی و نهادینه سازی آن در جامعه و ساير مفاد سياست‌هاي كلي سلامت، ابلاغی مقام معظم رهبري، معطوف به همه ابعاد سلامت ( معنوی، اجتماعی، روانی و جسمی) بوده، لازمه قطعي پیشرفت و تعالي جامعه اسلامی ایرانی است. اين بيانيه با توجه به اهميت و حساسيت فرايند تدوين و تصویب سياست‌هاي كلي و احكام برنامه هفتم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوری اسلامی ایران (در اين بيانيه برنامه هفتم ناميده مي‌شود) و منبعث از سیاست‌های کلی سلامت و بر شالوده آن، تنظيم شده است.

تحليل چالش‌ها در پيوست 1 ضميمه است.

  1. راهبردهاي اولویت‌دار و برگزيده
  2. نهادینه‌سازی اصول و ارزش‌هاي انسانی- اسلامی، در سلامت و ساير مفاد ارزشي مصرح در اسناد راهبردي؛
  3. ارتقاي شاخص‌هاي عدالت در سلامت با محوريت عوامل اجتماعي مؤثر بر سلامت؛
  4. اجرا، تحكيم و تعميق ادغام آموزش و پژوهش در مراقبت‌ها و خدمات سلامت؛
  5. بازسازي، گسترش، تعميم، تعميق و روزآمدي شبكه بهداشتي درماني كشور؛
  6. مديريت منابع انساني سلامت با رويكرد پوشش عموم نيازهاي جامعه در همه شرايط؛
  7. تأمین و تضمين منابع مالی پایدار در بخش سلامت و توزيع عادلانه آن؛
  8. خودكفايي و توليد دانش بنيان در زمينه دارو، مواد زيستي، تجهيزات پزشكي؛
  9. تسهيل امر ازدواج و فرزند آوري به هنگام و ارتقاي سلامت خانواده و تقويت بنيان‌هاي جوانی جمعیت و اجراي كامل قانون.

راهکارهاي اولويت دار و برگزيده

  1. التزام به تهيه و اجرا و پايش پيوست فرهنگي و ارزشي براي همه برنامه‌هاي كلان؛
  2. پايش و رصد كلان تحقق سياست‌هاي كلي سلامت از طريق شاخص‌هاي معتبر؛
  3. فعال‌سازي شورايعالي سلامت و امنيت غذايي و دبيرخانه آن؛
  4. تربیت هدفمند و نگهداشت نیروی انسانی سلامت بر مبناي شواهد علمي، متناسب با نیازهای مناطق مختلف کشور، رفع مشكلات تهديدكننده جاري و آتي و ايجاد انگیزه‌هاي کافی براي ماندگاري؛
  5. تکمیل پوشش بیمه پایه سلامت با اولويت مراقبت‌هاي پیشگیری و ارتقاي سلامت، محافظت مالی اقشار کم درآمد، و كاهش هزینه‌های فقر زای سلامت به حداقل؛
  6. اجراي همه‌جانبه برنامه پزشكي خانواده و نظام ارجاع؛
  7. تقویت زیرساخت‌هاي تولید فرآورده‌ها، مواد اولیه دارویی، واکسن، محصولات زیستی و ملزومات و تجهیزات پزشکی، داراي کیفیت و استاندارد بین‌المللی با تأكيد بر حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان؛
  8. اجرایی‌سازی همه‌جانبه قانون سلامت خانواده و جوانی جمعیت؛

ساير راهبردها و راهكارهاي مهم در پيوست 2 ضميمه است.

پيوست 1: چالش‌هاي مهم اجرايي جاري در سلامت جامعه

  1. گسست و كمبود هماهنگي بین بخش‌هاي آموزش، پژوهش، بهداشت و درمان و بي‌توجهي به اصل قانوني و حياتي ادغام؛
  2. غيرفعال بودن شوراي‌عالي سلامت و امنيت غذايي؛
  3. بحران نيروي انساني (كاهش انگيزه، كاهش ماندگاري بويژه در مناطق محروم و خروج فزاینده نیروهای آموزش‌دیده از حوزه سلامت، تخصص‌گرايي و فوق تخصص‌گرايي، افزايش مهاجرت ....) ؛
  4. كمبود يا نبود نیروی انسانی حد واسط بخش سلامت، به‌ويژه در پرستاری، داروسازی، و دندانپزشکی؛
  5. افزایش بار بیماري‌های غیرواگیر و روانی در جامعه و رشد نگران‌كننده آنها؛
  6. ضعف نظام پایش و ارزیابی سلامت بر اساس شاخص‌ها و نظارت ناکافی بر بخش‌های مختلف؛
  7. تهديد عواملي نظير تعارض منافع؛ تقاضاهای القایی؛ سهم خواهی در ارائه خدمات درمانی، آزمایشگاهی، تصویربرداری و دارویی؛ و تبعیض و نابرابری در بهره‌مندی از مراقبت‌ها و خدمات سلامت؛
  8. اجرا نشدن اصل قانوني پیوست سلامت برای طرح‌های کلان توسعه‌ای؛
  9. نظام پرداخت ناکارآمد كه باعث نارضايتي اختلاف سطح درآمدی بین گروه‌های مختلف مي‌شود؛
  10. نظام بيمه‌اي ضعيف و غيرمتناسب با نياز سلامت جامعه (عدم پوشش مراقبت‌هاي اوليه سلامت و فعاليت‌هاي ارتقاي سلامت، پوشش نا مناسب بیمه‌های پایه درمانی، تبعیض در توزیع منابع حمایتی با ایجاد بیمه‌های تکمیلی، تعرفه‌های متفاوت، و افزایش هزینه‌های فقرزا و مصیبت بار سلامت)؛
  11. توسعه نامتوازن زیرساخت‌های بخش سلامت و عدم بهره‌برداری صحیح از مراکز بهداشتی درمانی و بیمارستان‌ها به دلیل نظام ناکارآمد ارائه مراقبت‌ها و خدمات و عدم رعایت سطح‌بندی و نظام ارجاع؛
  12. ناپایداري و واحد نبودن سياست تنظیم بازار محصولات غذایی، داروها، تجهیزات پزشکی وارداتی؛
  13. حمایت ناکافی از تولیدات داخل با سیاست‌های ناکارآمد قیمت‌گذاری، ارزیابی، پایش کیفیت و اقدامات حمایتی برای صادرات؛
  14. ضعف زيرساخت‌هاي ضروري نظير ارتباطات، اطلاعات، و خدمات الكترونيك ؛
  15. انگيزه نداشتن نيروي انساني سلامت براي ماندگاري و تداوم خدمت در مناطق محروم.

پيوست 2: ساير راهبردها و راهكارهاي مهم

الف) راهبردها

  1. تحقق رویکرد سلامت همه‌جانبه و انسان سالم در همه قوانین، سیاست‌هاي اجرایی و مقررات کشور؛
  2. اولویت پیشگیری بر درمان؛
  3. افزایش آگاهی، مسئولیت‌پذیري، توانمندي و مشارکت ساختارمند و فعالانه فرد، خانواده و جامعه در تأمین، حفظ و ارتقاء سلامت؛
  4. تمرکز توليت نظام سلامت در یک دستگاه (وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی)؛
  5. ارتقا و بهبود کیفیت و ایمنی خدمات و مراقبت‌هاي جامع و یکپارچه سلامت با محوریت عدالت و تأكيد بر پاسخگویی، اطلاع‌رسانی شفاف، اثربخشی، کارآیی و بهره‌وري، با استفاده از راهنماهای بالینی و ارزیابی هزینه اثر بخشی فناوری‌های نوین سلامت در قالب شبکه بهداشتی و درمانی منطبق برنظام سطح‌بندي و با استقرار کامل برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع؛
  6. پیشبرد یک برنامه جامع با رویکرد ارتقای سلامت در مدیریت و پیشگیری از بیماری‌های واگیر و غیرواگیر با تمرکز بر ارتقای سلامت جمعیت، رفاه و عدالت اجتماعی؛
  7. پیشبرد ارتقای سلامت روان جامعه از طریق سیاست‌ها، روش‌ها و مداخلات کلان مبتنی بر اصول سلامت روان جامعه؛
  8. توسعه متوازن آموزش پزشکی با رویکرد همگرایی و حمایت از تحقیقات علوم پزشکی براي دستیابی به مرجعیت در علوم، فنون و خدمات پزشکی و توسعه آموزش و پژوهش پزشکی مبتنی بر نیازهای بخش سلامت، با تولیت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی؛
  9. افزایش تاب‌آوری و قدرت بازدارندگی نظام سلامت در مقابل بحران‌ها، تهدیدات و عوامل زیان آور سلامت جامعه از طریق اصلاح ساختار و تقویت جایگاه تولیت بخش سلامت.

ب) راهكارها

  1. باز تعریف نظام ارائه مراقبت‌ها و خدمات سلامت، اعم از بهداشت، درمان و توانبخشی و تعیین حد و مرزهای بخش دولتی و خصوصی و تأمین خدمات ضروری در بخش دولتی با توسعه متوازن این بخش، افزایش کیفیت، افزایش رضایتمندی مردم؛
  2. باز تعریف و بازمهندسي ساختارهای موجود و ادغام نهادهای موازی، اصلاح ساختارهای ستادی و دانشگاهی و چابک‌سازی آنها؛
  3. توسعه خدمات دیجیتال نظير پرونده الکترونیک سلامت، پزشکی از راه دور و نسخه‌نویسی الکترونیک و ايجاد انگيزه و تسهيلات اجرايي؛
  4. استقرار نظام نظارتی پویا، کارآمد و مبتنی بر گزارش‌های مردمی با شفافیت کامل و پیشگیری از تخلف با توقف توصیه‌ها و برخورد قاطع با خاطیان؛
  5. تأكيد بر تاثير نقش خانواده (مراقبت‌هاي جسماني و فيزيكي، رواني، معنوي، اجتماعي، سياسي و اقتصادي،)؛
  6. استقرار نظام‌های ارزشیابی و اعتبار بخشی بیروني؛
  7. ایجاد شفافیت و معرفی واحد‌های ممتاز و ضعیف؛
  8. افزايش مشاركت بين بخشي، ایجاد اتحاديه‌هایی که موقعیت ارتقای سلامت در سطح ملی را تقویت کند؛
  9. تدارک رهبری یکپارچه در ارتقای سلامت، از طریق ایجاد یک شبکه ملی مروج سلامت در سطح ملی براساس تبادل دانش، شیوه‌ها و ایده‌هایی که ارتقای سلامت را به پیش ببرد؛
  10. كاربرد شيوه ترجمان دانش، برای ارتقای دانش، سیاست و عملکرد مبتنی بر شواهد ارتقای سلامت برای اجرای موثر استراتژی‌ها و مداخلاتی که سلامت و رفاه جمعیت را ارتقا ‌دهد؛
  11. اصلاح نظام تعیین تعرفه خدمات پزشکی در هر دو بخش دولتی و خصوصی و ایجاد توازن بین خواست‌های ارائه‌کنندگان مراقبت‌ها و خدمات (گروه پزشکی) و خریداران خدمت (بیمه‌ها)؛
  12. اصلاح نظام پرداخت بخش سلامت و جایگزینی نظام پرداخت مبتنی برعملکرد؛

تأمین مالی پایدار بخش سلامت و سپردن همه مراحل تأمین مالی از ابتدا تا تخصیص عادلانه، مشتمل بر همه منابع مالی این بخش(مالیات، حق بیمه و منابع سلامت همه سازمان‌ها) و تمرکز تولیت بخش سلامت در وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی و مدیریت تمامي منابع از طریق بیمه

  1. به ویژه با هدف پیشگیری، با محوریت وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی؛
  2. ایجاد الزاماتی برای تبعیت همه نهادها و افراد از نظام سطح‌بندی مراقبت‌ها و خدمات بهداشتی و درمانی مبتنی بر آمایش سرزمین. استقرار کامل برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع در کشور و تبعیت همه دستگاه‌ها و مسئولان از نظام ارجاع، برای زمینه‌سازی اجرا و پذیرش آن توسط مردم و کارآیی و اثربخشی در استفاده از منابع زیرساختی و تجهیزاتی بخش بهداشت و درمان درکشور؛
  3. تربیت نیروی انسانی متناسب با نیازهای بخش سلامت و توان به‌کارگیری آنان و توزیع متناسب نیروها در همه رده‌ها و تقویت توانمندی‌های عملی دانش‌آموختگان. توزیع متوازن نیروی انسانی در همه مناطق کشور، بخصوص مناطق کم برخوردار با استفاده از نظام‌های حمایتی کارآ؛
  4. نظارت دقیق بر تأمین، تولید و توزیع دارو، محصولات ایمن غذایی و تجهیزات پزشکی و حمایت و تخصیص تسهیلات لازم. ایجاد فرماندهی واحد با اختیارات کامل در سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی به منظور پاسخگویی به تمامی مشکلات حوزه دارویی در کشور و نظارت دقيق بر تامين، توزيع و مصرف دارو؛
  5. استقرار نظام شایسته سالاری و پرهیز از اعمال نگاه‌های سیاسی به این بخش تخصصی؛
  6. بازتعریف و پیاده‌سازی بسته پایه بیمه سلامت و حمایت از این بسته پایه براي اقشار آسیب‌پذیر؛
  7. استقرار نظام شايسته‌سالاري و پرهيز از اعمال نگاه‌هاي سياسي به اين بخش تخصصي.

پرکاربردها

بامرور تجارب کشورهای مختلف در نشست شاخص‌های اساسی حکمرانی سلامت:
بیانیه مجمع عمومی خرداد 1403 فرهنگستان علوم پزشکی:
نامه رئیس فرهنگستان علوم پزشکی به سرپرست ریاست جمهوری:

اطلاعیه‌ها و بیانیه‌ها

بامرور تجارب کشورهای مختلف در نشست شاخص‌های اساسی حکمرانی سلامت:
بیانیه مجمع عمومی خرداد 1403 فرهنگستان علوم پزشکی:
نامه رئیس فرهنگستان علوم پزشکی به سرپرست ریاست جمهوری:

بنرها

 

X