فرزندان ما؛ حافظان صلح و‌معماران فردای ایران

شاید در نگاه نخست، سخن گفتن از «فرزندآوری» و «تحکیم خانواده» در روزهایی که سایه‌ی تنش و شرایط جنگی بر ایران و منطقه سنگینی می‌کند، غریب به نظر برسد. اما با نگاهی به نظریات کلاسیک قدرت ملی(مانند دیدگاه هانس مورگنتا)، درمی‌یابیم که جمعیت نه یک شاخص آماری، بلکه بنیادی‌ترین مؤلفه‌ی قدرت و امنیت ملی هر کشور است. در واقع، سرمایه‌ی انسانی جوان، زیربنای «امنیت پایدار» در معادلات جهانی محسوب می‌شود.
تاریخ به ما می‌آموزد که هیچ سرزمینی بدون نیروی انسانی جوان و باانگیزه، توانِ ایستادگی در برابر تلاطم‌ها را نداشته است. در شرایط جنگی یا نیمه‌جنگی، جامعه‌ی جوان به‌معنای «توان دفاعی هوشمند» و «تاب‌آوری اجتماعی» است. طبق هشدار‌های جمعیت‌شناسان، کشوری که با شتاب به سوی سالمندی حرکت می‌کند، موتور محرک خود را برای عبور از بحران‌ها از دست می‌دهد. فرزندان امروز، همان‌گونه که در سیاست‌های کلی جمعیت (ابلاغی قائد شهید) تأکید شده، مدافعان مرزها و حافظان ثبات فردای ما هستند؛ چراکه جمعیت، پشتوانه‌ی تزلزل‌ناپذیر امنیت است.
در میانه جنگ و هجوم اخبار نگران‌کننده، «خانواده» یگانه پناهگاهی است که سلامت روانی جامعه را تضمین می‌کند. سیاست‌های حمایتی که در «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» پیش‌بینی شده، صرفاً یک اقدام رفاهی نیست؛ بلکه تلاشی راهبردی برای صیانت از «امید» و «نشاط» است. حمایت از تشکیل خانواده، در واقع سرمایه‌گذاری بر «سرمایه اجتماعی» است تا جامعه در برابر تکانه‌های استرس‌زا، دچار گسست و فروپاشی درونی نشود. از این رو باید تأکید کرد: خانواده، کانون اصلی آرامش و سنگر تاب‌آوری است.
نیک می‌دانیم که طبق تحلیل‌های اقتصادی، دغدغه‌های معیشتی سدی مهم در مسیر تاسیس خانواده است. اما برای تحقق اهداف استراتژیک، پیوند میان «نان» و «جان» حمایتی هوشمندانه را می‌طلبد که در سه محور کلیدی قابل تعریف است:
- امنیت شغلی پایدار برای مادران: پیاده‌سازی دقیق مواد قانونی (نظیر ماده ۲۷ قانون جوانی جمعیت) تا هیچ مادری دغدغه‌ی از دست دادن جایگاه شغلی خود را پس از زایمان نداشته باشد.
- تسهیلات واقعی و ملموس: فراهم‌سازی دسترسی آسان به سبد تغذیه، مسکن متناسب و خدمات درمانی ارزان‌قیمت، فراتر از وام‌های مرسوم بانکی
- ارتقای آگاهی با نگاه به آینده: تبیین این واقعیت که خانواده‌ی بسط‌یافته، قدرتمندترین شبکه‌ی حمایتی فرد در برابر انزوای دوران سالمندی است.
بحران‌ها و جنگ‌ها گذرا هستند، اما آنچه ماندگار است، «ملت» است. اگر امروز با رویکرد مدیریت راهبردی به فکر نوسازی نسل نباشیم، در دهه‌های آینده با سرزمینی روبرو خواهیم شد که به دلیل فرسودگی جمعیتی، توانِ تولید و نوآوری نخواهد داشت. پویایی جمعیت در واقع «نه» گفتن به انزوا، تنهایی و خاموشی و «آری» گفتن به شور و نشاط زندگی و تداوم تمدنی و پیشرفت ایران است. مسئله جمعیت، فراتر از بحران‌های مقطعی، تلاشی برای اصلاح ساختار هرم سنی و تضمین بقای ملی است.
سخن آخر اینکه؛ فرزندآوری در شرایط سخت، باشکوه‌ترین جلوه‌ی امیدواری و ایثار است. این یعنی ما به آینده‌ی این خاک ایمان داریم و می‌خواهیم میراث خود را به نسل‌های بعد بسپاریم. سیاست‌های جمعیتی زمانی به ثمر می‌نشیند که هر شهروند باور کند هر لبخند نوزاد، پیامی مقتدرانه به جهان است: که ایران زنده، جوان و مقتدر باقی خواهد ماند و چنین ایرانی، شکست‌ناپذیر است.

دکتر خلیل علی محمدزاده دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی و درمانی و عضو  وابسته فرهنگستان علوم پزشکی

منابع و مراجع؛
۱)مورگنتا، هانس؛ سیاست میان ملت‌ها (عناصر قدرت ملی)؛ ترجمه حمیرا مشیرزاده.
۲) سیاست‌های کلی جمعیت؛ ابلاغی مقام معظم رهبری (۱۳۹۳).
۳) قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت؛ مصوب مجلس شورای اسلامی (۱۴۰۰).
۴)نظریه مدیریت استراتژیک (BSC)؛ بخش رشد و یادگیری؛ کاپلان و نورتون.