پیشنهاد تشکیل "سازمان ملی زنجیره تأمین سلامت" برای حل مشکلات دارویی کشور
در ششصد و چهل و پنجمین جلسه گروه علوم دارویی فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران در روز سه شنبه مورخ 12/3/1405"راهکارهای حل مشکلات صنایع دارویی در شرایط جاری کشور" با سخنرانی دکتر علیرضا یکتادوست، رئیس هیئتمدیره شرکت دارویی تأمین، مورد بحث و بررسی قرار گرفت .
ایشان با اشاره به وضعیت بازار دارویی کشور اظهار داشت: 84 در صد از ارزش ریالی 370 همت بازار دارویی کشور در سال 1404مربوط به داروهای تولید داخل و 16 درصد مربوط به داروهای وارداتی بوده است و با توجه به تخصیص ارز 28500 تومانی به داروهای وارداتی در صورت استفاده از این نرخ برای داروهای تولید داخل سهم واقعی داروهای وارداتی از ارزش بازار به حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد میرسد . ایشان دلایل کمبودهای دارویی کشور علیرغم اعلام مسئولین دارویی مبنی بر امکان تولید 97 درصد از داروهای مورد مصرف در داخل کشور را به شرح ذیل بیان نمود.
فقدان متولی واحد و حاکمیت چندپاره؛ " ظاهرا" سازمان غذا دارو متولی اصلی گولیکن است و وزارت صمت مسئول صدور مجوز استفاده ازمواد اولیه شیمیایی و محصولات پتروشیمی لازم برای صنایع دارویی است که اولویت را به صنایع دیگر میدهد. بانک مرکزی سیاستگذار ارزی است که با تخصیص نامنظم ارز عملاً نبض مالی زنجیره را در دست دارد. وزارت اقتصاد(از طریق سازمان برنامه و بودجه) بودجه طرح دارویار را تعیین میکند که اغلب با کسری مزمن مواجه است.. چند پاره گی حاکمیت و وجود نهادهای غیر مرتبط و موازی در واردات و تولید داروهای خاص که بدون نظارت شفاف وزارت بهداشت فعالیت میکنند میتواند سبب بروز بحرانها و کمبودهای دارویی گردد.
تخصیص ارز ترجیحی؛. اختلاف فاحش نرخ ارز ترجیحی با نرخ ارز مبادلاتی و بازار آزاد(5 تا 7 برابر)، زمینهساز رانت، واردات صوری، کمفروشی مواد مؤثره و حتی قاچاق معکوس میشود.
نظام بیمه ای نا کارآمد؛ شرکتهای بیمه بزرگترین خریداران خدمات سلامت و در عین حال بدهکارترین حلقه زنجیره تامین داروهستند و تأخیر در پرداخت مطالبات داروخانهها و شرکتهای پخش به ۶ تا ۱۸ ماه میرسد.
چالشهای مواد موثره دارویی((API)؛ وابستگی ۶۵ تا ۷۰ درصدی مواد موثره دارویی به واردات از چین و هند تنها بواسطه تحریمها نمیباشد بلکه ناشی از ضعف صنایع تولید مواداولیه و حد واسط دارویی و عدم سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه نیز میباشد
مشکلات مالی و لجستیکی حاصل از تحریمها وجنگ تحمیلی؛سوم. محدودیتهای بانکی موجب افزایش ۱۵ تا ۲۵ درصدی هزینههای نقل و انتقال مالی و استفاده از مسیرهای غیرمستقیم حملونقل نیز باعث افزایش ۳۰-۵۰ درصدی هزینه و ۲ تا ۳ برابرشدن زمان حمل محموله ها شده است
اقای دکتر یکتا دوست راهکار های حل مشکلت دارویی در شرایط جاری کشور را به شرح ذیل بیان نمود.
راهکارهای کوتاهمدت(۳ تا ۶ ماه):
در اولویت قرار دادن پرداخت نقدی مطالبات داروهای حیاتی مانند انسولین و آنتیبیوتیکها و برای سایر داروها انتشار، اوراق مالی با سررسید یکساله و سود ۳۰٪ بابت بدهی قطعیشده بیمهها به شرکتهای پخش و داروخانههاکه قابل استفاده برای تسویه مالیات و حقوق گمرکی باشد ایجاد «کریدور سبز لجستیکی ـ بانکی» زیر نظر دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی برای جلوگیری از اختلال در تأمین داروهای ضروری.
راهکارهای میانمدت (۶ ماه تا ۲ سال):
اتصال آنلاین سامانه تیتک به انبارهای ۱۳ شرکت پخش اصلی و ۲۰۰ بیمارستان بزرگ، به منظور پایش لحظهای موجودی بر اساس دادههای نسخ الکترونیک در جهت پیش بینی الگوی مصرف هر استان و در هر فصل حرکت به سمت تکنرخی شدن ارز و پرداخت مستقیم یارانه دارو به بیماران از طریق کد ملی ویا بیمهها والزام شرکتهای پخش به نگهداری ذخایر راهبردی ششماهه داروهای پایه .
راهکارهای بلندمدت(۲ تا ۵ سال):
تشکیل "سازمان ملی زنجیره تأمین سلامت" بعنوان یک نهاد فرابخشی تحت نظر معاون اول رئیسجمهور(یا شورای عالی سلامت) با اختیارات تام برای خرید، ذخیرهسازی و توزیع کلیه اقلام سلامتمحور(اعم از وارداتی و داخلی) ، یکپارچهسازی مدیریت دارو و تجهیزات پزشکی و افزایش تابآوری زنجیره تأمین کشور اختصاص بودجه سلامت به این نهاد پیشنهاد میشود.
در پایان جلسه، اعضای گروه بر ضرورت اصلاح حکمرانی دارویی، تقویت تولید داخل و افزایش هماهنگی میان دستگاههای اجرایی در حوزه سلامت تأکید کردند.
