بررسی اثرات جنگ بر امنیت غذایی و زنجیره تأمین غذا؛ چالشها، اقدامات و راهکارهای پیشنهادی
ششصد و پانزدهمین جلسه گروه علمی علوم بهداشتی و تغذیه فرهنگستان علوم پزشکی کشور با موضوع «تحلیل اثرات جنگ بر زنجیره غذا و راهکارهای مقابله با آن» برگزار شد. در این نشست، ابعاد مختلف تأثیر شرایط جنگی بر امنیت غذایی کشور، چالشهای پیشروی زنجیره تأمین و توزیع غذا، اقدامات انجامشده توسط دستگاههای اجرایی و راهکارهای پیشنهادی برای افزایش تابآوری نظام غذایی کشور در شرایط بحران و پساجنگ مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای جلسه، دکتر زهرا عبداللهی، عضو گروه علمی علوم بهداشتی و تغذیه، ضمن تبیین آثار جنگ بر زنجیره غذا، مهمترین چالشهای ایجادشده را تشریح کرد. به گفته وی، اختلال در لجستیک و حملونقل مواد غذایی، خریدهای هیجانی مردم، کاهش دسترسی به آب شرب در اثر آسیب به زیرساختها، اختلال در نظارت بر مواد غذایی در پایانههای مرزی، مشکلات ایجادشده در صید و ماهیگیری، فقدان نظام رهگیری مواد غذایی از تولید تا مصرف و وابستگی به واردات روغن خوراکی و نهادههای دامی، از مهمترین چالشهای این دوره بوده است.
وی همچنین راهکارهایی از جمله حفظ دسترسی پایدار به مواد غذایی، کنترل قیمت کالاهای اساسی، تقویت ذخایر راهبردی، توسعه مسیرهای جایگزین حملونقل، کاهش ضایعات مواد غذایی از طریق بهبود زیرساختهای نگهداری، استقرار بیمه جامع کشاورزی، حمایت از تولید داخلی، توسعه سامانههای هوشمند رهگیری زنجیره غذا، تأمین منابع جایگزین انرژی، انتقال تدریجی سیلوها و انبارهای راهبردی به مناطق امن و تقویت نظام کنترل کیفیت مواد غذایی را برای مدیریت شرایط بحران پیشنهاد کرد.
در ادامه، دکتر اکبر فتحی، معاون وزیر و جانشین کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار محصولات کشاورزی وزارت جهاد کشاورزی، گزارشی از اقدامات انجامشده در مدیریت تأمین و توزیع کالاهای اساسی ارائه کرد. وی با اشاره به چالشهایی همچون اعتصاب کامیونداران پیش از آغاز جنگ، ناترازی انرژی و افزایش هزینههای حملونقل و حقوق گمرکی، اظهار داشت که با واگذاری اختیارات بیشتر به استانها، تغییر مسیرهای واردات و افزایش واردات نهادههای دامی، بخش قابل توجهی از نیاز کشور تأمین شد. وی همچنین به توسعه سامانههای هوشمند رصد زنجیره تأمین غذا و پیشبینی الزامات کاهش ضایعات غذایی در اسناد بالادستی اشاره کرد.
در بخش دیگری از جلسه، نمایندگان سازمانها و دستگاههای مرتبط دیدگاهها و پیشنهادهای خود را مطرح کردند. نماینده سازمان تعزیرات حکومتی بر تفکیک مفهوم «گرانی» از «گرانفروشی» و نقش نظارت هوشمند و اقدامات قضایی در کنترل بازار تأکید کرد.
همچنین نماینده مؤسسه پژوهشهای برنامهریزی و اقتصاد کشاورزی و همچنین رییس سازمان دامپزشکی، با اشاره به افزایش قیمت مواد غذایی، تفاوت سهم هزینه غذا در دهکهای درآمدی، ضرورت اصلاح الگوی مصرف، تدوین پروتکلهای مدیریت بحران، کنترل بیماریهای مشترک انسان و دام و بهرهگیری از ذخایر راهبردی، بر لزوم تقویت سیاستهای امنیت غذایی تأکید کردند.
نماینده اداره کل طیور وزارت جهاد کشاورزی نیز افزایش هزینههای تولید، کاهش جوجهریزی، افزایش قیمت نهادهها، تأثیر سیاستهای مقطعی و تغییرات اقلیمی بر تولید و بازار محصولات دامی را از مهمترین چالشهای این بخش برشمرد.
در ادامه، دکتر اسماعیلزاده، مدیر دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، بر ضرورت اصلاح الگوی مصرف، انجام مطالعات جدید امنیت غذایی، بازنگری نقشه ناامنی غذایی کشور و تدوین برنامه ویژه برای دوران پس از جنگ با در نظر گرفتن تغییرات اقلیمی تأکید کرد. وی همچنین بهرهگیری از الگوی اولویتبندی سازمان جهانی بهداشت (LPA) را در برنامهریزیهای آینده مفید دانست.
در پایان این نشست مقرر شد با مشارکت نمایندگان دستگاههای اصلی فعال در زنجیره غذا، از مرحله تأمین تا مصرف، سندی در حوزه حمایتطلبی و تقویت امنیت غذایی در شرایط بحران و جنگ تهیه و برای پیگیریهای بعدی ارائه شود.
