فریاد وجدان پزشکی در برابر فاجعه انسانی غزه؛ سکوت جهان، همدستی با فراموشی جنایت
آنچه امروز در سرزمین رنج‌دیده غزه می‌گذرد، نه صرفاً یک منازعه نظامی، بلکه تراژدی هولناک انسانی و آزمونی تاریخی برای وجدان بشریت، اعتبار حقوق بین‌الملل و صداقت نهادهای مدعی دفاع از حقوق انسان است. بمباران بیمارستان ناصر، به‌عنوان یکی از مراکز درمانی و پناهگاه‌های امید برای بیماران و مجروحان، بار دیگر پرده از عمق فاجعه‌ای برداشت که در آن حرمت جان انسان، قداست مراکز درمانی و ابتدایی‌ترین اصول اخلاق پزشکی به شکلی دردناک زیر پا گذاشته می‌شود.
بیمارستان، سنگر جنگ نیست؛ مأمن انسان‌هایی است که فارغ از ملیت، مذهب، قومیت و گرایش سیاسی، تنها به دنبال نجات جان خویش‌اند. تعرض به چنین مکانی، تعرض به حرمت زندگی و شکستن یکی از بنیادی‌ترین پیمان‌های تمدن بشری است.
فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران، از منظر رسالت علمی، اخلاق حرفه‌ای و مسئولیت انسانی جامعه پزشکی، نمی‌تواند در برابر این حجم از رنج و ویرانی سکوت کند. محاصره فراگیر غزه، محروم‌سازی مردم از آب آشامیدنی سالم، غذا، دارو، سوخت و خدمات درمانی، وادار کردن خانواده‌ها به آوارگی‌های مکرر و زندگی در چادرهایی فاقد حداقل امکانات ایمنی و بهداشتی، شرایطی پدید آورده است که سلامت و بقای میلیون‌ها انسان را در معرض تهدیدی بی‌سابقه قرار داده است.
باران‌های سیل‌آسا، آب‌گرفتگی چادرها، سرما، فقدان وسایل گرمایشی، آلودگی محیط و نبود امکانات دفع فاضلاب، رنج آوارگان را به بحرانی چندلایه بدل کرده و زمینه گسترش بیماری‌های عفونی، سوءتغذیه، بیماری‌های تنفسی، اختلالات روانی و مرگ‌ومیر قابل پیشگیری را فراهم آورده است.
در این میان، شهادت بیش از ۷۵ هزار انسان بی‌گناه و مجروحیت ۱۵۰ هزار غیر نظامی و بنا بر آمار اعلام‌شده، جان‌باختن ۱۷۲۴ نفر از کارکنان حوزه سلامت از آغاز جنگ غزه تاکنون، فاجعه‌ای است که وجدان هر انسان آزاده و هر جامعه پزشکی مسئول را به لرزه درمی‌آورد.
این اعداد صرفاً آمار نیستند؛ هر عدد، انسانی است که با سوگند خدمت به زندگی، در مسیر نجات دیگری جان خود را از دست داده است؛ پزشکی که بر بالین مجروحی حاضر بود، پرستاری که زخم کودکی را التیام می‌بخشید و امدادگری که در میان آوار، برای بازگرداندن امید تلاش می‌کرد.
کشتار و تهدید کارکنان درمان، افزون بر جنایت علیه انسان‌های بی‌دفاع، به معنای ویران کردن ظرفیت حیاتی یک جامعه برای ادامه حیات و بازسازی سلامت آن است.
از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، بیمارستان‌ها، بیماران، مجروحان و کارکنان پزشکی از حمایت‌های ویژه برخوردارند و طرف‌های درگیر مکلف‌اند اصول تفکیک، تناسب، احتیاط و حمایت از غیرنظامیان را رعایت کنند. هرگونه حمله غیرقانونی به مراکز درمانی و محروم‌سازی عامدانه جمعیت غیرنظامی از نیازهای اساسی، باید به‌طور مستقل، بی‌طرفانه و مستند بررسی شود و در صورت احراز عناصر قانونی، با مسئولیت کیفری عاملان و آمران آن مواجه گردد. هیچ توجیه سیاسی، امنیتی یا نظامی نمی‌تواند مجوزی برای نادیده گرفتن کرامت انسان و مصونیت مراکز درمانی باشد.
اما در برابر این فاجعه، پرسشی سنگین و شرم‌آور بر وجدان جهان سایه افکنده است: سازمان ملل متحد، شورای امنیت، نهادهای بین‌المللی حقوق بشر و دولت‌هایی که خود را پرچمدار آزادی و عدالت می‌دانند، در برابر این حجم از رنج انسانی چه کرده‌اند؟ چگونه می‌توان از حقوق بشر سخن گفت، اما در برابر مرگ کودکان، گرسنگی مادران، رنج بیماران و ویرانی بیمارستان‌ها به بیانیه‌های کم‌اثر و ابراز نگرانی‌های تکراری بسنده کرد؟ چگونه می‌توان مدعی دفاع از حقوق کودک و کرامت زن بود، اما در برابر آوارگی خانواده‌ها، محرومیت از آب و غذا و نابودی زیرساخت‌های حیاتی سلامت، اراده‌ای مؤثر برای توقف فاجعه نشان نداد؟
سکوت در برابر ظلم، بی‌طرفی نیست؛ و تأخیر در اجرای عدالت، هنگامی که جان انسان‌ها در معرض نابودی است، خود به بخشی از مسئله تبدیل می‌شود.
تاریخ، نه‌تنها جنایتکاران، بلکه نهادهایی را نیز که با وجود اختیار و مسئولیت، از اقدام مؤثر برای جلوگیری از فجایع انسانی سرباز می‌زنند، به داوری خواهد نشست. سازمان ملل متحد نمی‌تواند به رسالت بنیادین خود در حفظ صلح و امنیت بین‌المللی وفادار بماند، مگر آنکه از موضع انفعال فاصله بگیرد و برای توقف حملات علیه غیرنظامیان و مراکز درمانی، رفع محاصره و تضمین دسترسی بی‌وقفه کمک‌های بشردوستانه، اقدامات عملی و الزام‌آور به عمل آورد.
فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران از جامعه جهانی، سازمان ملل متحد، شورای امنیت، سازمان جهانی بهداشت، کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، نهادهای مستقل حقوق بشری و تمامی دولت‌های متعهد به اصول انسانی و حقوق بین‌الملل می‌خواهد که با عبور از محکومیت‌های لفظی، خواستار تحقیقاتی فوری، مستقل و شفاف درباره بمباران بیمارستان ناصر و دیگر مراکز درمانی غزه شوند؛ شواهد و مستندات جنایات احتمالی را حفظ کنند؛ عاملان، آمران و پشتیبانان مسئول را، در چارچوب مراجع صالح قضایی و با رعایت اصول دادرسی عادلانه، پاسخگو سازند؛ و با استفاده از تمامی ظرفیت‌های قانونی و دیپلماتیک، زمینه توقف حملات، رفع محاصره، تأمین آب، غذا، دارو و سوخت و بازگشت امنیت و کرامت به زندگی مردم غزه را فراهم آورند.
ما باور داریم که ارزش جان انسان‌ها قابل تفکیک بر اساس جغرافیا، نژاد، دین و ملیت نیست و درد یک کودک در غزه، همان‌قدر حرمت دارد که درد کودکی در هر نقطه دیگر جهان. جامعه پزشکی جهان باید در برابر این فاجعه، فراتر از مرزهای سیاسی و اختلافات دولت‌ها، صدای واحدی برای دفاع از حق حیات، استقلال حرفه‌ای و مصونیت خدمات درمانی باشد. بی‌تفاوتی در برابر رنج بیماران و کادر درمان، با سوگند پزشکی و اصول بنیادین اخلاق حرفه‌ای سازگار نیست.
امروز غزه تنها به همدردی نیاز ندارد؛ به عدالت، اقدام مؤثر، حمایت واقعی و تضمین تکرار نشدن چنین فجایعی نیازمند است. بیمارستان ناصر و دیگر مراکز درمانی غزه نباید به نماد فراموش‌شده قربانیان بی‌دفاع بدل شوند. ما هشدار می‌دهیم که عادی‌سازی خشونت علیه بیمارستان‌ها، عادی‌سازی مرگ و فروپاشی آخرین سنگرهای انسانیت است. وجدان بشری نباید در برابر این جنایات به خواب رود و حقوق بین‌الملل نباید در برابر قدرت و مصلحت سیاسی به متنی بی‌اثر و بی‌پناه تبدیل شود. نام و رنج قربانیان غزه در حافظه تاریخ باقی خواهد ماند و این پرسش را پیش روی نسل‌های آینده خواهد گذاشت که جهان در روزگار فاجعه کجا ایستاده بود. فرهنگستان علوم پزشکی، با صدایی برخاسته از تعهد به علم، اخلاق و حرمت زندگی، خواستار پایان فوری این جنایات، پاسخگویی قانونی مسئولان و احقاق حقوق پایمال‌شده مردم مظلوم غزه است؛ چراکه دفاع از سلامت انسان، دفاع از انسانیت است و سکوت در برابر مرگ بی‌گناهان، خیانتی نابخشودنی به وجدان بیدار بشریت خواهد بود.
روابط عمومی و امور بین الملل فرهنگستان علوم پزشکی جمهوری اسلامی ایران
