بررسی «انسجام آموزش پزشکی در چالشهای نظام سلامت» در ۶۰۷مین جلسه گروه علوم بهداشتی و تغذیه فرهنگستان علوم پزشکی
ششصد و هفتمین جلسه گروه علوم بهداشتی و تغذیه فرهنگستان علوم پزشکی، روز دوشنبه ۲۲ دیماه ۱۴۰۴، با محوریت «انسجام آموزش پزشکی در چالشهای نظام سلامت» برگزار شد و طی آن، ابعاد سیاستگذاری آموزش پزشکی، تحولات تاریخی، الزامات نوآوری، چالشهای ساختاری و مسیرهای اصلاح و ارتقای کیفیت آموزش پزشکی کشور مورد بررسی قرار گرفت.
در ابتدای این نشست، دکتر حمید اکبری، مشاور عالی معاونت آموزشی وزارت بهداشت، با تشریح عوامل مؤثر بر سیاستگذاری آموزش عالی سلامت، مؤلفههای سیاسی ـ اقتصادی، اجتماعی ـ فرهنگی، فناوری و الزامات قانونی و نظارتی را از پیشرانهای اصلی این حوزه عنوان کرد و به تبیین سیر تحول نظام آموزش پزشکی کشور پرداخت.
وی تحولات سیاستگذاری آموزش پزشکی را از ادغام آموزش و خدمات سلامت در سالهای ابتدایی پس از انقلاب اسلامی با رویکرد عدالت اجتماعی، تا تأسیس وزارت بهداشت و دانشگاههای علوم پزشکی، دوره بازسازی و کیفیتگرایی، تطابق با استانداردهای جهانی و ورود به دوران نوگرایی، شایستگیمحوری و تحول آموزشی تشریح کرد. به گفته وی، اجرای برنامه تحول و نوآوری در آموزش (۱۳۹۴)، مدل تعالی ششوجهی دانشگاهها (۱۳۹۸)، برنامه عدالت، تعالی و بهرهوری (۱۴۰۱) و رویکرد ارتقای کیفیت آموزش در سال ۱۴۰۴، از مهمترین اقدامات این مسیر به شمار میرود.
مشاور عالی معاونت آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به مدل چرخه سیاستگذاری آموزش در دهه اخیر، بر نقش ذینفعان در چهار سطح کلان، میانی، مشارکتی و اجرایی تأکید کرد و نوآوری، مرجعیت علمی و بینالمللی، پاسخگویی اجتماعی و عدالتمحوری را از سیاستهای کلان تحول آموزش پزشکی برشمرد.
در ادامه، محورهایی همچون تربیت رهبران آموزشی با تفکر انتقادی، اجرای آمایش سرزمینی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی با هدف تمرکززدایی، توسعه آموزشهای مجازی و هوشمندسازی، مأموریتگرایی آموزشی، برگزاری آزمونهای الکترونیک و ضرورت همگرایی در نظام آموزش پزشکی مورد تأکید قرار گرفت. وی همچنین با اشاره به خلأ توجه به ارتقای سلامت و پیشگیری در فرآیندهای اعتباربخشی، خواستار اصلاح رویکردها با بهرهگیری از ظرفیتها و امکانات موجود شد.
دکتر اکبری با بیان اینکه نظام آموزش پزشکی کشور نیازمند اقدامات هماهنگ در سه سطح حیاتی و فوری، نیمهفوری و توسعهای برای آینده است، به چالش افزایش نامتوازن ظرفیت دانشگاهها، فشار بر آموزشهای پایه و عدم تناسب امکانات و اعضای هیئت علمی با ظرفیت پذیرش دانشجو اشاره کرد. وی افزود: در فاز میانمدت، توجه به آمایش سرزمینی، هوشمندسازی آموزش و طراحی سامانههای پاسخگویی هوشمند به سؤالات آییننامهای دانشجویان ضروری است و در افق بلندمدت، آموزش شخصیسازیشده و بازتعریف مفهوم دانشگاه و آموزش متناسب با نسلهای جدید باید در دستور کار قرار گیرد. تحلیل مفاهیمی همچون تکینگی و درهمتنیدگی علوم نیز از دیگر الزامات آینده آموزش پزشکی عنوان شد.
در بخش دیگری از جلسه، دستاوردهای مورد انتظار از اصلاحات آموزشی شامل ادغام فناوریهای نوین، تقویت نظام ارزیابی و اعتباربخشی، اصلاحات هماهنگ در سطوح مختلف سیاستگذاری، توسعه برنامههای جامعهمحور، گسترش آموزش میدانی بهویژه در سطح یک خدمات سلامت و ساماندهی شوراها و گروههای آموزشی پاسخگو و تسهیلگر مطرح شد. در مقابل، چالشهایی نظیر تحولات محیط کار، تغییرات جمعیتی، توسعه شتابان فناوری، عدم تعادل میان کیفیت و کمیت آموزش و ضعف نظامهای بازخوردی مورد توجه قرار گرفت.
در ادامه، اعضا و مدعوین نشست با طرح دیدگاهها و پیشنهادات خود، به موضوعاتی از جمله آرای دیوان عدالت اداری درباره تحصیل همزمان دانشجویان پزشکی، افزایش ظرفیت و سهمیههای پذیرش، کمبود پزشک شاغل نسبت به جمعیت هدف، فقدان تجهیزات و اعضای هیئت علمی متناسب با ظرفیتها، وضعیت حقوق و مزایای رزیدنتها، تعارض منافع در نظام سلامت و موانع توسعه تخصصهای مرتبط با سلامت و سالمندی اشاره کردند.
همچنین ضعف تعامل میان وزارتخانههای آموزش و پرورش، علوم و بهداشت، کیفیت پایین خروجیهای آموزش و پرورش، ضرورت تقویت رویکرد حل مسئله و تفکر نقادانه از دوران مدرسه، بازنگری در کوریکولومها و دورههای کارورزی، آموزش اخلاق حرفهای در سطوح مختلف پزشکی، جلوگیری از همپوشانی برنامهها، ایجاد تعادل ساختاری در افتتاح دانشکدهها، مدیریت علمی سهمیههای دانشجویی، طراحی مشوقهای انگیزشی برای اعضای هیئت علمی نخبه، تدوین دورههای توانمندسازی دانشجویان پزشکی و بهرهگیری هدفمند از ظرفیت بخش خصوصی در آموزش بالینی، از دیگر محورهای مورد تأکید حاضران بود.
در پایان این نشست، مقرر شد سند «حمایتطلبی» در حوزه انسجام و تحول آموزش پزشکی، با محوریت سیاستگذاری منسجم و مبتنی بر شواهد، توسط معاونت آموزشی وزارت بهداشت و با همکاری متخصصان و نمایندگان دانشگاهها تدوین و ارائه شود.
