
بررسی ملاحظات اخلاقی اجرای قانون جوانی جمعیت و بازنگری طرح پژوهشی حوزه سالمندی
در چهارصد و چهل و هشتمین جلسه گروه علمی سلامت زنان فرهنگستان علوم پزشکی، گزارش نهایی طرح «ملاحظات اخلاقی در اجرای برنامه جوانی جمعیت در ایران» ارائه و تأیید شد.
همچنین طرح پژوهشی بررسی تأثیر فعالیتهای گروهی بر رضایت از زندگی بانوان سالمند، با توجه به دیدگاههای اعضای گروه، نیازمند بازنگری و طراحی مجدد در قالب مطالعهای ثانویه و کلانتر تشخیص داده شد.
به گزارش روابط عمومی و امور بینالملل فرهنگستان علوم پزشکی، در این نشست، دکتر شیرین جلالینیا گزارش نهایی طرح مشترک گروههای سلامت زنان و آموزش پزشکی و اخلاق با عنوان «ملاحظات اخلاقی در اجرای برنامه جوانی جمعیت در ایران» را ارائه کرد.
وی با اشاره به اینکه ارزیابی اخلاقی سیاستهای جمعیتی بر چهار اصل بنیادین اخلاق پزشکی شامل عدالت، سودمندی، خودمختاری و عدم آسیبرسانی استوار است، هدف اصلی این پژوهش را بررسی موانع اخلاقی اجرای برنامه جوانی جمعیت در ایران عنوان کرد.
شناسایی و طبقهبندی دستکم ۱۰ مانع اخلاقی، ارزیابی میزان رعایت چهار اصل اخلاق زیستی، بررسی انطباق اجرای سیاستهای جوانی جمعیت با اصول و استانداردهای اخلاقی ملی و بینالمللی در حوزه سلامت باروری و تدوین دستکم پنج راهکار اجرایی اخلاقمحور برای بهبود اجرای این برنامه، از اهداف اختصاصی این طرح بود.
این پژوهش در سه مرحله شامل مرور نظاممند مطالعات و تجارب کشورهای جهان، مصاحبههای نیمهساختاریافته با ذینفعان و افراد مطلع کلیدی و برگزاری جلسه کارشناسی برای تدوین توصیهها انجام شد.
در مرحله تحلیل دادههای کیفی نیز از روش تحلیل موضوعی استفاده شد و معیارهایی همچون اعتبار، تأییدپذیری، قابلیت اعتماد، ثبات و انتقالپذیری برای ارزیابی یافتهها در نظر گرفته شد.
در ادامه، دکتر تاجور با اشاره به برخی نکات مثبت قانون جوانی جمعیت، بر توجه بیشتر به مادران شاغل و دانشجو و پیشبینی امکانات و حمایتهایی برای این گروه تأکید کرد. دکتر مرضیه وحیددستجردی، رئیس گروه سلامت زنان نیز ضمن قدردانی از گزارش ارائهشده، با توجه به مشترک بودن طرح میان دو گروه علمی، خواستار ارائه گزارش در گروه آموزش پزشکی و اخلاق و دریافت تأییدیه دکتر لاریجانی شد.
بازنگری طرح پژوهشی درباره بانوان سالمند
در بخش دیگری از جلسه، دکتر فاطمه نبویزاده پیشنهاد طرح تحقیقاتی «بررسی تأثیر فعالیتهای گروهی بر احساس رضایت از زندگی در بانوان سالمند ساکن خانه سالمندان» را در قالب برگه پروژه ارائه کرد و به تشریح ضرورت، پیشینه، اهداف و روش اجرای پژوهش پرداخت.
در بررسی این پیشنهاد، اعضای گروه بر ضرورت شفافسازی اهداف، تعیین جامعه و حجم نمونه، مشخص کردن تعداد و محل خانههای سالمندان مورد مطالعه، نحوه انتخاب مراکز و ابزار سنجش تأکید کردند. همچنین مقرر شد نوع پرسشنامه و اعتبار آن در طرح مشخص شود و گروه هدف، بانوان ۶۰ سال به بالا را دربرگیرد.
دکتر تاجور با اشاره به مداخلهای بودن طرح، بر ضرورت توجه به ملاحظات اخلاقی، شرایط جسمی و روانی سالمندان و همکاری مراکز نگهداری تأکید کرد. دیگر اعضای گروه نیز با بیان اینکه نتیجه احتمالی مداخله تا حد زیادی قابل پیشبینی است و مطالعات متعددی در این زمینه انجام شده، پیشنهاد کردند موضوع و گروه هدف با توجه به نیازهای واقعی و ظرفیتهای موجود بازتعریف شود.
در این زمینه، بر ضرورت توجه به تکریم سالمندان، ارزیابی میزان پاسخگویی زیرساختهای کشور به نیازهای آنان و بررسی برنامههای سازمان بهزیستی تأکید شد. همچنین پیشنهاد شد با شناسایی خلأهای موجود و مصاحبه با صاحبنظران، راهکارها و الگوهای مناسب برای ارتقای کیفیت و معناداری زندگی سالمندان تدوین شود.
در پایان، دکتر نبویزاده با توجه به دیدگاههای مطرحشده، اعلام کرد رویکرد طرح را تغییر داده و آن را در قالب مطالعهای ثانویه و کلانتر بازطراحی خواهد کرد تا پس از بازبینی، مجدداً در جلسه گروه ارائه شود.
بر اساس این خبر، گزارش نهایی طرح «ملاحظات اخلاقی در اجرای برنامه جوانی جمعیت در ایران» در گروه سلامت زنان تأیید شد و مقرر گردید در گروه آموزش پزشکی و اخلاق نیز ارائه شود. همچنین طرح پیشنهادی درباره بانوان سالمند با توجه به نظرات اعضا، در قالب مطالعهای ثانویه و با رویکردی کلانتر بازنگری و برای بررسی مجدد ارائه شود.




