نقش عوامل معنوی در دفاع مقدس سوم
نشست تخصصی گروه قرآن، عترت و سلامت فرهنگستان علوم پزشکی با موضوع «قرآن، عترت و سلامت با محوریت نقش عوامل معنوی در دفاع مقدس سوم» روز چهارشنبه 26 فروردین ماه با حضور جمعی از صاحبنظران، اساتید دانشگاه و حوزه، مدیران نظام سلامت و اعضای این گروه برگزار شد. این نشست با هدف تبیین نقش عوامل معنوی در شرایط بحران و تاثیر آن در آرامش و سلامت جامعه در پرتو معارف دینی برگزار گردید.
دکتر محمدحسین نیکنام، ضمن تاکید بر حفظ آرامش و تابآوری در جامعه به تشریح ضرورت توجه به ابعاد معنوی سلامت در شرایط بحران و نقش راهبردی آموزههای وحیانی در ایجاد امید پرداخت. وی با اشاره به تجربههای میدانی دورانهای مختلف دفاع و مقاومت، ضرورت بازخوانی عمیق این معارف را برای نسل امروز یادآور شد.
در ادامه دکتر محمدرضا شالبافان مدیرکل دفتر سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با ارائه گزارشی از برنامهها و فعالیتهای این دفتر به تشریح خدمات ارائهشده در حوزه مشاورههای روانشناختی، خطهای ارتباطی سلامت روان، تیمهای مداخله در بحران، راهنماهای تخصصی برای مدیریت استرس جمعی و نیز حمایتهای آموزشی و روانی از گروههای آسیبپذیر پرداخت. وی با اشاره به تجارب بهدستآمده در شرایط بحرانی، بر لزوم همافزایی میان ظرفیتهای علمی، درمانی و معنوی تأکید کرد.
دکتر علی فتحی آشتیانی، عضو پیوسته فرهنگستان علوم پزشکی ضمن تاکید بر اهمیت حفظ آرامش جامعه در شرایط جنگ و بحران ها گفت: شاخصهای روانی تأثیرگذار بر پایداری اجتماعی، به عواملی مانند پیشگیری از اضطراب فراگیر، تقویت حس معنا و هدفمندی، و همچنین نقش کلیدی اعتماد عمومی و امید در کاهش آسیبهای روانی بستگی دارد.
وی در ادامه گفت: علاوه بر ارائه تحلیلهای کاربردی، به تبیین مفاهیم تخصصی حوزه اختلالات ناشی از بحران و جنگ از جمله PTSD (اختلال استرس پس از سانحه) و ASD (اختلال استرس حاد)، تعاریف، نشانهها و تفاوتهای این دو وضعیت رداخت و توضیح داد که چگونه تشخیص بهموقع و مداخلههای روانشناختی مناسب میتواند از مزمن شدن آسیبها جلوگیری کند. وی تأکید کرد که شناخت این اختلالات برای مدیریت بحران، نیروهای امدادی و نیز خانوادهها (خودمراقبتی) ضروری است و میتواند در کاهش پیامدهای روانی جنگ نقش مهمی داشته باشد.
در بخش دیگری از این نشست، حجتالاسلام و المسلمین دکتر مسعود آذربایجانی، عضو هیئت علمی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، ضمن تبیین جایگاه مؤلفههای معنوی در مدیریت روانی جامعه در شرایط جنگ گفت: عوامل کلی پیروزی در جنگ به چهار دسته عوامل مادی و نظامی که شامل آمادگیهای فیزیکی، تاکتیکی و تجهیزاتی است و با آیه ۶۰ سوره انفال بر ضرورت ایجاد بازدارندگی در برابر دشمن، عوامل اجتماعی ـ سیاسی معرفی کرد؛ از جمله رهبری مقتدر، همبستگی اجتماعی، مقابله با شایعات و پیشگیری از نفوذ و نفاق، که نقش تعیینکنندهای در ثبات جبهه داخلی، دسته سوم عوامل روانشناختی است که در آن عناصر مهمی همچون اراده، صبر، شجاعت، ثبات قدم و بهویژه آرامش روانی نقش کلیدی دارند. او آرامش روانی را یکی از پایههای پیروزی دانست که موجب تصمیمگیری درست، استقامت و جلوگیری از فروپاشی روانی در شرایط تهدید میشود.
در ادامه دکتر آذربایجانی دسته چهارم و مهمترین بخش را عوامل الهی و معنوی برشمرد و گفت این مؤلفهها زیربنای سایر عناصر پیروزی هستند. وی افزود که توکل، ایمان و اعتماد به خداوند از مهمترین منابع ایجاد آرامش در انسان بوده و نقشی اساسی در تقویت توان روانی و معنوی رزمندگان و جامعه دارند.
او در پایان بر ضرورت بازخوانی ظرفیتهای دینی و معنوی برای افزایش تابآوری روانی جامعه در شرایط بحران تأکید کرد.
