هشدار درباره آینده سالمندی ایران؛ کاهش ازدواج و فرزندآوری، تهدیدی برای اقتدار ملی
به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل، دکتر مرضیه وحید دستجردی، دبیر ستاد ملی جمعیت و رئیس کارگروه جمعیت فرهنگستان علوم پزشکی، در همایش روز ملی جمعیت با اشاره به نامگذاری ۳۰ اردیبهشت به عنوان روز ملی جمعیت و ۲۴ آبان به عنوان جایزه ملی جمعیت، اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی همواره بر مسئله جمعیت و فرزندآوری تأکید داشتند و کاهش جمعیت را از اهداف و خواستههای دشمنان میدانستند.
وی افزود: رهبر انقلاب بارها هشدار داده بودند که دشمن در انتظار افزایش جمعیت سالمند و میانسال ایران است و این مسئله باید با حرکتی سریع، صحیح و خردمندانه خنثی شود.
وحید دستجردی با اشاره به سیاستهای کلی جمعیت ابلاغی، گفت: افزایش نرخ باروری، تحکیم خانواده، ارتقای امید به زندگی، توانمندسازی جمعیت و همافزایی دستگاهها در ابعاد کمی و کیفی از جمله محورهای مورد تأکید در این سیاستهاست.
وی تسهیل ازدواج و حمایت از زوجهای جوان را از مهمترین مؤلفههای اثرگذار بر رشد جمعیت دانست و تصریح کرد: امیدآفرینی مهمترین رکن در حل چالش جمعیت است.
دبیر ستاد ملی جمعیت با بیان اینکه برخی موضوعات اساسی در حوزه جمعیت مغفول ماندهاند، ادامه داد: تشویق ازدواج، توجه به زوجهای بدون فرزند، کاهش فاصله میان ازدواج و فرزند اول، مهاجرت، سالمندی و کمبود نیروی کار از مهمترین مسائل این حوزه هستند.
وی درباره وضعیت کنونی جمعیت کشور اظهار کرد: از دهه ۶۰ روند کاهش ازدواج آغاز شده و بالاترین نرخ ازدواج مربوط به سال ۱۳۸۹ بوده است. آمار ازدواج در سال ۱۴۰۴ نسبت به سال ۸۹ به نصف کاهش یافته و سهم سالمندان نیز در سال ۱۴۰۳ به ۱۲.۱ درصد رسیده است؛ رقمی که پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ به ۳۲ درصد برسد.
دکتر وحید دستجردی با اشاره به کاهش ۸.۸ درصدی ازدواج در فاصله سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، گفت: کشور با پدیده دیر ازدواجی و نرخ باروری بسیار پایین مواجه است و هرچه این نرخ کمتر شود، شرایط دشوارتر خواهد شد.
وی ادامه داد: بر اساس تحقیقات انجامشده، در صورت تداوم روند فعلی، جمعیت ایران طی ۷۵ سال آینده به ۳۱ میلیون نفر خواهد رسید، اما در صورت افزایش نرخ باروری، امکان رشد ۶۵ درصدی جمعیت وجود دارد. همچنین پیشبینی میشود از سال ۱۴۱۹ تعداد مرگومیرها از تولدها پیشی بگیرد.
دبیر ستاد ملی جمعیت، فرهنگسازی از طریق هنر، رسانه و فرهنگ عمومی، سازگاری میان کار و خانواده، ارائه خدمات حمایتی و مراقبتی از کودکان با هزینه کم و مشوقهای مالی و اعتباری فرزندآوری را از مهمترین راهبردهای مقابله با بحران جمعیت عنوان کرد.
وی ایجاد محیطهای کار دوستدار خانواده، راهاندازی مراکز نگهداری کودک در ادارات، مرخصی زایمان برای پدران، دورکاری زنان باردار، حق شیردهی، خوابگاه متأهلی و حمایتهای مسکن را از جمله راهکارهای حمایتی برشمرد و گفت: بسیاری از این سیاستها در کشورهایی مانند اسکاتلند و روسیه اجرا میشود اما در ایران هنوز بهطور کامل محقق نشده است.
وحید دستجردی همچنین با اشاره به تصویب ۴۰۷ همت تسهیلات ازدواج و فرزندآوری در مجلس طی سال گذشته، ابراز امیدواری کرد پرداخت وامهای ازدواج و فرزندآوری با سرعت بیشتری انجام شود.
وی با انتقاد از همکاری نکردن برخی دستگاهها در ایجاد اتاق مادر و مهدکودک در ادارات، تأکید کرد: ستاد ملی جمعیت این موضوع را با جدیت دنبال میکند.
دبیر ستاد ملی جمعیت در پایان از اجرای «کارت امید مادر» خبر داد و گفت: تمامی مادران باردار کشور مشمول دریافت این کارت حمایتی خواهند شد.
همچنین سید عباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، در این همایش اظهار کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی از نخستین افرادی بودند که از دهه ۸۰ نسبت به مسئله جمعیت هشدار دادند و دغدغه ایشان صرفاً مذهبی نبود، بلکه از منظر اقتدار و توسعه ایران مطرح میشد.
وی افزود: ایران مقتدر نیازمند جمعیتی متناسب با ظرفیتهای جغرافیایی خود است و از دست دادن این سرمایه انسانی، اقتدار ملی را با آسیب جدی مواجه میکند.
صالحی با بیان اینکه ادامه روند فعلی میتواند جمعیت ایران را تا سال ۱۴۸۰ به حدود ۳۰ میلیون نفر برساند، گفت: یکی از عوامل مهم موفقیت ایران در عرصههای مختلف، برخورداری از جمعیت جوان بوده است و کاهش جمعیت، توان دفاعی و ژئوپلیتیکی کشور را تضعیف میکند.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به افزایش جمعیت سالمندان در دهههای آینده تصریح کرد: در حال حاضر حدود ۱۲ میلیون نفر از جمعیت کشور بالای ۶۰ سال سن دارند و در صورت ادامه نرخ باروری ۱.۳۵، طی سه دهه آینده سالمندان به یکسوم جمعیت کشور تبدیل خواهند شد؛ مسئلهای که آثار گسترده اقتصادی، اجتماعی، درمانی و فرهنگی به دنبال خواهد داشت.
وی ادامه داد: ناترازی جمعیت کمتر از ناترازی برق و آب نیست، اما چون پیامدهای آن تدریجی است، کمتر مورد توجه قرار میگیرد؛ در حالی که بحران جمعیت میتواند بسیار خطرناکتر باشد.صالحی همچنین با تأکید بر نقش اقتصاد، فرهنگ و سبک زندگی در کاهش ازدواج و فرزندآوری گفت: گرچه مشکلات اقتصادی در این حوزه مؤثر است، اما تجربه بسیاری از کشورهای توسعهیافته نشان میدهد که فرهنگ و سبک زندگی نیز نقش تعیینکنندهای دارند.وی با اشاره به کشورهایی مانند ژاپن، آلمان، کره جنوبی و فرانسه افزود: بسیاری از این کشورها با وجود اقتصاد قدرتمند، با بحران کاهش جمعیت مواجه هستند و در ایران نیز مناطق مرفهتر معمولاً نرخ باروری پایینتری دارند.
