«آینده‌نگاری برخورداری از فناوریهای نوین دارویی در ایران در افق
به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل فرهنگستان علوم پزشکی در ششصد و پنجاه و یکمین نشست گروه علوم دارویی در ابتدا مسائل مرتبط با فعالیت‌های علمی کشور در سطح بین المللی بررسی و سپس پیگیری¬های دولت برای اجرای برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع مطرح و اعضای گروه با توجه به محدودیت منابع، بر کنترل و محدودسازی دسترسی ها در همه سطوح تاکید نمودند.
در ادامه جلسه گزارش پیشرفت اول طرح تحقیقاتی *«آینده‌نگاری برخورداری از فناوریهای نوین دارو در ایران در افق ۲۰۵۰»* توسط دکتر امیر آزادی استاد و رئیس دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی شیراز و عضو وابسته گروه علوم دارویی ارائه گردید.
در این گزارش، روندهای تحول‌آفرین در صنعت داروسازی جهان، چالش‌های پیش‌روی توسعه فناوریهای نوین دارویی در ایران و ظرفیتهای راهبردی کشور مورد بررسی قرار گرفت.
تبیین روندهای آینده داروسازی و فناوریهای نوین دارویی
دکتر آزادی ضمن تشریح اهمیت راهبردی علوم دارویی در تأمین سلامت، ارتقای کیفیت زندگی، تقویت امنیت دارویی ملی، ایجاد اشتغال با ارزش افزوده بالا، صرفه‌جویی ارزی، کاهش وابستگی، افزایش تاب‌آوری نظام سلامت و ارتقای ظرفیتهای علمی و فناورانه کشور اظهار داشتند؛ تا افق ۲۰۵۰ مدل سنتی "تولید انبوه داروها"، به سمت الگوهای هوشمند، داده‌محور و شخصی‌سازی‌شده تغییر پیدا می¬نماید. نقش پررنگ داروهای بیولوژیک، ژن درمانی، سلول درمانی، Chimeric Antigen Receptor T cell Therapy(CAR T Cell Therapy) (سلول¬هایTبیمار بعد از جمع آوری از نظر ژنتیکی مهندسی می¬شوند تا در سطح آنها یک گیرنده آنتی‌ژن کایمریک (CAR) برای شناسایی پروتئین‌های خاص موجود در سطح سلولهای سرطانی بیان شود و سپس سلولهای حاصل مجدداً به بیمار تزریق میشوند تا تنها سلول¬های سرطانی را موردحمله قرارگیرند)، افزایش سرعت عرضه داروهای جدید بدلیل استفاده از هوش مصنوعی، پزشکی شخصی سازی شده یا پزشکی دقیق (Precision & Personalized مبتنی بر اطلاعات دادهای ژنومی( توالی مولکولها در ژنهای موجود در سلولهای زنده، عملکرد هر ژن، عناصر تنظیمی برای کنترول بیان ژنها و ...) و multi-omics (کاربرد ترکیبی و هم‌زمان چندین فناوری پیشرفته و پرتوان مانند ژنومیکس، ترنسکریپتومیکس تک‌سلولی و... برای مطالعه بیماری¬های انسانی) تامین و تولید هوشمند مبتنی برContinuous manufacturing(تولید پیوسته) و استفاده از چاپگرهای سه بعدی و فناوریهای ثبت و ضبط داده ها از مهمترین جلوه های این تغییرات می¬باشد.
چالش‌های پیش‌روی توسعه فناوریهای نوین دارویی در ایران
اثرات تحریم‌های طولانی‌مدت بین‌المللی، بر محدودیت¬های دسترسی به مواد اولیه کلیدی، تجهیزات پیشرفته و فناوریهای نوظهور، مشکلات در ارتقای زیرساخت‌های دیجیتال و ابررایانه‌ای برای کاربردهای هوش مصنوعی، به روز نبودن چارچوب‌های قانونی و مقرراتی متناسب با محصولات پیچیده، ناهماهنگی نهادی میان بخش‌های سیاست‌گذاری، صنعت و دانشگاه و سطح ناکافی سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه را آقای دکتر آزادی از مهمترین چالش‌های پیش‌روی کشور در این حوزه عنوان کرد.
ظرفیتهای راهبردی کشور
تنوع منابع گیاهی دارویی کشور، صنایع پیشرفته پتروشیمی جایگاه منطقه‌ای و ظرفیتهای قابل توجه جهانی در زیست‌فناوری، به‌ویژه در تولید واکسن و داروهای زیست‌مشابه (بیوسیمیلار)، توانمندی‌های نانوفناوری، وجود شبکه گسترده پارک‌های علم و فناوری، برخورداری از نیروی انسانی جوان و متخصص و دسترسی بالقوه به بازار ۴۰۰ میلیونی کشورهای همسایه، را آقای دکتر آزادی از جمله فرصت‌های راهبردی ایران برای توسعه فناوریهای نوین دارویی بیان نمود.
